W Warszawie odbyły się uroczystości upamiętniające zdobycie gmachu Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej przy ul. Zielnej 39. Zacięte walki trwały niemal przez cały czas trwania Powstania Warszawskiego, trwając aż 20 dni. W wydarzeniu wzięli udział żołnierze Armii Krajowej oraz Powstańcy Warszawscy.
Miejsce dramatycznych wydarzeń
Budynek PAST-y był świadkiem heroizmu i ogromnego cierpienia. 81 lat temu młodzi ludzie – często dopiero dorastający – stoczyli tu jedną z najbardziej dramatycznych bitew powstania. Zdobycie gmachu wymagało wielkiego poświęcenia, a w walkach zginęli ci, którzy bronili wolności, jak i ci, którzy wspierali powstańców w szpitalach, kuchniach polowych czy piwnicach. – „Jako prezydent Warszawy czuję obowiązek, aby pamięć o tych wydarzeniach nie zaginęła” – zaznaczył Rafał Trzaskowski w liście odczytanym podczas uroczystości.
Strategiczne znaczenie PAST-y
W czasie wojny w wieżowcu mieściła się nowoczesna centrala telefoniczna, która była istotnym punktem dla Niemców. Budynek pełnił rolę głównego centrum łączności telefonicznej w Generalnym Gubernatorstwie, a znajdująca się tam „gorąca linia” pozwalała na bezpośredni kontakt z dowództwem w Berlinie. Dodatkowo wieżowiec był dobrze chroniony – przy wejściu powstał betonowy bunkier, a sam budynek wykorzystywano jako punkt strzelecki.
Zdobycie gmachu i jego znaczenie
Walki rozpoczęły się 2 sierpnia 1944 roku. Powstańcom z Batalionu „Kiliński” pod dowództwem rotmistrza Henryka Leliwy-Roycewicza, wspieranym przez inne oddziały AK, udało się w końcu zdobyć gmach. Na szczycie budynku zawisła biało-czerwona flaga, a zdobycie PAST-y umożliwiło utrzymanie kontroli nad budynkiem aż do końca walk, ułatwiając łączność między różnymi dzielnicami miasta i podnosząc morale walczących.
PAST-a dzisiaj – symbol pamięci
Dziś budynek PAST-y jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci związanych z Powstaniem Warszawskim. Przy wejściu znajduje się 17 tablic upamiętniających bohaterów tamtych wydarzeń. Ten 50-metrowy przedwojenny wieżowiec nadal wyróżnia się w centrum stolicy.
Uhonorowanie zasłużonych
Podczas uroczystości wręczono medale „Pro Partia” za zasługi w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość. Odznaczenia otrzymali Zbigniew Chmielewski, Katarzyna Żukowska i Przemysław Żukowski.
